بن سلام بردهء پيامبر خرانيقون يا « حشبين عيلم » ( حساب العالم جهان شمارى ) دارد كه از روى دفتر حنفاء و ترسايان ابراهيمى ترجمه كرده و آن از آن اسرائيليان بوده و پديده‌هاى بزرگ روزگار از روى سالشمارى در آن آمده است . ابن نديم ( 24 ) از آن ياد كرده ( سزگين 1 : 387 ) و در تاريخ ناشناخته و بىنام و گمنام اشپرنگر ( ش 30 ) از دانشمندى عراقى در 531 هم از آن بهره برده شده است ( ص 55 و 103 و 184 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء اصفهانى و مجمل التواريخ و القصص هم گونه‌اى سالشمارى است . 11 - فرهنگ‌نامه لكسيكوس يا فرهنگ‌نامه كه به روش الفبايى هم بوده است با كوشش فوثيوس « 93 » و سوئيداس ( سدهء 10 ) و هسوخيوس اسكندرانى آغاز شده و نسخهء آنها هم هنوز هست . ديوگنانوس « 94 » ( سدهء 4 يا 5 ) به نام اولوگيوس « 95 » فرهنگى الفبايى ساخته است . فرهنگ نامهء سوئيداس سرگذشت يا بيوگرافى و پندار نامهء يا دكسوگرافى هر دو است و گويا هم كار گروهى باشد نه يك تن . 12 - دانشنامه درست در برابر كتابخانه يا بيت الحكمة كه در آن از بسيارى از چيزها ميتوان آگاه شد ، دانشمندان خواسته‌اند كه دفترى بنگارند كه از هر دستى نمونه‌اى در آن باشد و از چندين دانش و هنر نشانى در آن بيابند اين گونه نگارش را ميتوان گنجينهء خرد يا صوان الحكمة

--> ( 93 ) - Phothios ( 94 ) - Diogenanus ( 95 ) - Eulogius